Ngày 21/10, analytica Vietnam Connect 2026 diễn ra tại Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh (SHTP), với chủ đề “Kết nối hạ tầng R&D: Từ phòng thí nghiệm dùng chung đến các bước đột phá công nghệ”.

Sự kiện analytica Vietnam tổ chức với sự hỗ trợ của Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Tp. Hồ Chí Minh, Trung tâm Nghiên cứu Triển khai Khu Công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh; Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao và Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3, quy tụ đại diện trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp nhằm trao đổi về khả năng khai thác thiết bị, kết nối nguồn lực và nâng cao hiệu quả nghiên cứu ứng dụng.

Tháo gỡ những rào cản trong nghiên cứu khoa học

Được xem như một "bàn tròn công nghệ", analytica Vietnam Connect 2026 đã có các cuộc đối thoại chuyên sâu về cách khai thác hiệu quả nguồn lực và năng lực chuyên môn của phòng thí nghiệm, nhằm thúc đẩy tiến bộ công nghệ, giúp các tổ chức, doanh nghiệp cũng như các startups có thể "rút ngắn" quãng đường đưa sản phẩm - giải pháp ra thị trường.

Tại sự kiện, ThS. Nguyễn Thị Thơ Mộng - Trưởng phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Tp. Hồ Chí Minh (SIHUB) - đề xuất phát triển hạ tầng dùng chung sát nhu cầu của các dự án khởi nghiệp.

Trong tham luận, chuyên gia này cho biết: Giai đoạn 2024–2025, Tp. Hồ Chí Minh hỗ trợ 179 dự án thông qua 35 nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, với kinh phí 18,303 tỷ đồng. Hơn 88% dự án thuộc giai đoạn tiền ươm tạo và ươm tạo, đặt ra nhu cầu tiếp cận thiết bị để hoàn thiện nguyên mẫu và kiểm chứng công nghệ.

Tuy nhiên, trong lĩnh vực này, đang tồn tại nhiều điểm nghẽn, như: hạ tầng phân tán, thiếu cơ sở dữ liệu số, thủ tục tiếp cận phức tạp, dịch vụ kỹ thuật chưa liền mạch và vướng mắc liên quan đến tài sản công...

Để khắc phục, bà đề xuất kết hợp FabLab tập trung với mạng lưới phòng thí nghiệm phân tán, kết nối qua nền tảng FabNet HCMC. Mô hình này hướng tới hỗ trợ các khâu từ hình thành ý tưởng, chế tạo nguyên mẫu, đo kiểm đến sản xuất thử và thương mại hóa. Nguyên tắc “đầu tư theo khoảng trống” ưu tiên thuê dịch vụ, khai thác thiết bị hiện có trước khi đầu tư mới, đồng thời bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp.

Đồng tình với quan điểm này, ThS. Trương Hữu Lý - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh - đã giới thiệu SHTPLABS như đầu mối kết nối mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Theo đó, Nhà nước kiến tạo chính sách và chia sẻ rủi ro; doanh nghiệp xác định nhu cầu công nghệ, tham gia đầu tư và thỏa thuận quyền sở hữu trí tuệ; viện nghiên cứu, trường đại học và các trung tâm chuyên môn đảm nhiệm nghiên cứu cốt lõi, cung cấp dịch vụ kỹ thuật.

Hạ tầng được giới thiệu gồm xưởng đóng gói, kiểm thử vi mạch với 13 thiết bị do Intel bàn giao, phòng thí nghiệm tự động hóa 2.0 KUKA, Viện Công nghệ Vi mạch Bán dẫn và phòng sạch Khu Công nghệ cao. Việc mở rộng sử dụng chung thiết bị cần gắn với quy trình đo kiểm chuẩn hóa, đội ngũ kỹ sư hỗ trợ và cơ chế hợp tác rõ ràng.

Giảm thiểu lãng phí, tối ưu nguồn lực

ThS. Nguyễn Hồng Thảo, Trưởng phòng Nghiên cứu Phát triển và Đảm bảo Chất lượng, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3), cho biết: Qua khảo sát 113 cơ sở cho thấy 78% thiết bị tại 16 phòng thí nghiệm trọng điểm đã sử dụng hơn 10 năm.

Trong khi đó, 30% cơ sở nghiên cứu, phát triển công lập hoạt động dưới 50% công suất.

Bên cạnh đó, các đề xuất đầu tư giai đoạn 2026–2027 lên đến hơn 4.162 tỷ đồng.

Thực trạng này đặt ra yêu cầu điều phối nguồn lực nhằm hạn chế đầu tư trùng lặp. QUATEST 3 hiện sở hữu hơn 1.500 thiết bị.

ThS. Nguyễn Hồng Thảo đề xuất, cần quản trị phòng thí nghiệm theo chỉ số đầu ra, gắn trách nhiệm đơn vị vận hành với hiệu quả sử dụng hạ tầng. Về tài chính, cơ cấu tham khảo gồm 30% ngân sách cố định, 30% tài trợ cạnh tranh và 40% nguồn thu từ hợp đồng dịch vụ. Chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì cần được tính toán trong toàn bộ vòng đời thiết bị.

Cùng đó, cần có các giải pháp số hóa hạ tầng chất lượng, phát hành chứng chỉ hiệu chuẩn số, phát triển tiêu chuẩn thông minh, định danh tài sản... nhằm tăng khả năng kết nối giữa các phòng thí nghiệm.

Tại tọa đàm “Tháo gỡ điểm nghẽn Pháp lý – Tiêu chuẩn – IP để tối ưu hóa mô hình Lab dùng chung cho Doanh nghiệp Công nghệ”, do TS. Trịnh Xuân Thắng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM, chủ tọa, các đại biểu tiếp tục trao đổi về cơ chế vận hành mô hình dùng chung.

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý, chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Cơ chế khai thác cũng cần phân định rõ giữa nghiên cứu phi thương mại và hoạt động thương mại, bảo đảm quyền lợi của các bên tham gia.

Các chuyên gia đều cho rằng, việc phát triển phòng thí nghiệm dùng chung đòi hỏi cơ chế phối hợp đồng bộ giữa hạ tầng, dịch vụ kỹ thuật, tài chính và sở hữu trí tuệ. Đây là cơ sở để khai thác tốt hơn nguồn lực nghiên cứu hiện có, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển công nghệ và đưa kết quả khoa học vào sản xuất

Bên cạnh hội thảo, ban tổ chức bố trí chương trình tham quan phòng thí nghiệm để đại biểu tìm hiểu trực tiếp cơ sở vật chất và năng lực nghiên cứu.

Tiếp nối hoạt động kết nối chuyên môn, analytica Vietnam 2027 dự kiến diễn ra từ ngày 31/3 đến 2/4/2027 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Tp. Hồ Chí Minh, tập trung vào công nghệ phòng thí nghiệm, phân tích, công nghệ sinh học và chẩn đoán.