Ngân hàng Thế giới (World Bank) mới đây đã thông báo dừng phân bổ 45% tổng vốn cho vay hàng năm cho các dự án tích hợp lợi ích khí hậu. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh tổ chức đang chịu sức ép từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm hủy bỏ hạn mức tài chính khí hậu được thông qua dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden vào năm 2023.

Trong tuyên bố chính thức, World Bank cho biết sẽ hoàn tất quá trình chuyển đổi chiến lược, từ mô hình đặt mục tiêu dựa trên tỷ lệ phân bổ nguồn vốn sang đánh giá hiệu quả dựa trên kết quả cho vay thực tế.

Theo yêu cầu của Ban điều hành, Nhóm Đánh giá Độc lập sẽ tiến hành rà soát Kế hoạch Hành động về Biến đổi Khí hậu (CCAP) - chương trình được triển khai theo chu kỳ 5 năm kể từ năm 2016. Cùng với đó, mục tiêu trước đây về việc dành 35% vốn cho vay cho các dự án liên quan đến khí hậu cũng chính thức bị bãi bỏ. Tuy nhiên, ban lãnh đạo khẳng định nhu cầu vay vốn cho các dự án có lợi ích khí hậu từ các quốc gia đối tác vẫn ở mức rất cao.

Ông Ajay Banga, Chủ tịch World Bank khẳng định các hoạt động của ngân hàng về biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục được triển khai nhưng dựa trên nhu cầu và ưu tiên của từng quốc gia thành viên.

Mặc dù hủy bỏ mục tiêu phân bổ vốn theo tỷ lệ cố định, World Bank cho biết sẽ tiếp tục gia hạn Kế hoạch Hành động về Biến đổi Khí hậu (CCAP), vốn dự kiến hết hạn vào thứ Ba tuần này.

"Khung chính sách hiện nay đã phát huy hiệu quả trong việc lồng ghép mô hình phát triển thông minh vào mọi hoạt động của Ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu và ưu tiên của các quốc gia đối tác. Vì vậy, chúng tôi sẽ gia hạn CCAP", World Bank cho biết.

Theo đó, ngân hàng sẽ tiếp tục theo dõi các chỉ số cốt lõi trong bảng đánh giá khí hậu, bao gồm tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu và số lượng người được tăng cường khả năng chống chịu trước các rủi ro khí hậu. Các chỉ số này sẽ được báo cáo ở từng dự án cũng như tổng hợp theo quý và hằng năm đối với toàn bộ danh mục cho vay.

World Bank cũng khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu và thảo luận các phương thức nhằm nâng cao hiệu quả tài trợ cho các lĩnh vực thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn thiên nhiên và kiểm soát ô nhiễm.

Hồi tháng 4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng mục tiêu tài chính khí hậu của World Bank làm giảm hiệu quả hoạt động, bóp méo các quyết định kinh tế và khiến ngân hàng đi chệch khỏi sứ mệnh phát triển cốt lõi. Điều đáng chú ý là World Bank trên thực tế đã vượt mục tiêu này. Trong năm tài chính gần nhất, ngân hàng dành 39,2 tỷ USD, tương đương 48% tổng nguồn vốn, cho các dự án có lợi ích về khí hậu.

Tháng 10 năm ngoái, đại diện của Pháp cùng 18 quốc gia cổ đông đã ký thư chung kêu gọi tiếp tục duy trì các cam kết tài chính cho khí hậu. Trong khi đó, Mỹ - cổ đông lớn nhất của ngân hàng - cùng Nga, Kuwait và Saudi Arabia từ chối ký, còn Ấn Độ và Nhật Bản bỏ phiếu trắng.

Trước đó, năm 2025, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent yêu cầu Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) quay trở lại sứ mệnh cốt lõi là thúc đẩy phát triển kinh tế và ổn định tài chính. Ông cho rằng hai tổ chức này đã đi quá xa khi mở rộng sang các vấn đề như biến đổi khí hậu, bình đẳng giới và nhiều lĩnh vực khác mà chính quyền Tổng thống Trump không ủng hộ. Đến tháng 4 năm nay, ông tiếp tục chỉ trích chiến lược tập trung vào các chỉ tiêu tài chính khí hậu của Ngân hàng Thế giới là "thiển cận" và cần chấm dứt.

Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Phát triển Pháp Eleonore Caroit trước đó cũng kêu gọi World Bank giữ nguyên mục tiêu phân bổ vốn cho các dự án khí hậu.

Tại Hội nghị COP29 ở Baku năm 2024, các ngân hàng này cam kết cung cấp ít nhất 120 tỷ USD mỗi năm cho các quốc gia thu nhập thấp và trung bình vào năm 2030 nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong khi đó, hơn 190 quốc gia cũng đã thống nhất mục tiêu các nước phát triển sẽ huy động tối thiểu 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 để hỗ trợ các nước đang phát triển ứng phó với biến đổi khí hậu.