Áp giá điện kinh doanh sẽ làm giảm lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Mới đây, Viettel, VNPT, FPT Telecom, CMC, VNG Data Center có văn bản gửi Bộ Công Thương về việc thay đổi cách áp khung giá điện cho các trung tâm dữ liệu theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT ngày 2/12/2025 của Bộ Công Thương quy định về thực hiện giá bán điện.

Theo đó, cơ quan điện lực căn cứ Thông tư 60 để xếp hoạt động của data center (trung tâm dữ liệu) vào nhóm “cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung”, từ đó áp dụng giá bán điện theo mục đích kinh doanh, thay vì giá bán điện theo mục đích sản xuất (mức giá đã được áp dụng ổn định và thống nhất đối với 100% các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam trong suốt thời gian trước đây).

Trên thực tế từ đầu tháng 12/2025, một số trung tâm dữ liệu do doanh nghiệp đầu tư và vận hành (ví dụ đối với trung tâm dữ liệu của CMC) qua 3 kỳ hóa đơn đầu tiên sau khi áp giá, chi phí điện chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận hành trung tâm dữ liệu đã tăng trên 50% so với trước đây.

Mức tăng đột biến này tạo ra tác động rất lớn đến phương án tài chính, cấu trúc giá dịch vụ, cũng như khả năng duy trì vận hành ổn định và mở rộng đầu tư của các trung tâm dữ liệu và có nguy cơ gây ảnh hưởng lớn đến hạ tầng số quốc gia.

Trước kiến nghị này của các doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long đã ký công văn gửi Bộ Công Thương. Từ góc độ quản lý nhà nước về hạ tầng số, Bộ KH&CN viện dẫn Nghị quyết và văn kiện Đại hội Đảng 14 xác định mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; nhấn mạnh yêu cầu xây dựng, hoàn thiện hạ tầng số đồng bộ, hiện đại cho chuyển đổi số quốc gia, phát triển các trung tâm dữ liệu lớn tạo nền tảng phát triển kinh tế số, xã hội số.

Bộ KH&CN cũng viện dẫn Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đầu tư, phát triển trung tâm dữ liệu; thu hút doanh nghiệp nước ngoài đặt trung tâm dữ liệu tại Việt Nam, hình thành hạ tầng lưu trữ và tính toán đạt tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn xanh.

Bộ nhấn mạnh Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 11/1/2024), mục tiêu đến năm 2030 tổng công suất thiết kế trung tâm dữ liệu tại Việt Nam đạt tối thiểu 788 MW, trong khi hiện nay mới đạt ~372 MW, cho thấy nhu cầu cần tiếp tục thu hút đầu tư, mở rộng và phát triển mạnh hạ tầng trung tâm dữ liệu trong thời gian tới.

Từ đó, Bộ KH&CN nhấn mạnh việc điều chỉnh áp dụng giá điện đối với trung tâm dữ liệu từ mục đích “sản xuất” như trước đây sang “kinh doanh” theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT làm tăng đáng kể chi phí đầu vào của doanh nghiệp, đồng thời có thể tác động lan tỏa đến chi phí của nhiều hoạt động kinh tế - xã hội, do trung tâm dữ liệu là hạ tầng phục vụ phần lớn hoạt động của nền kinh tế số.

Sự thay đổi này cũng ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi các chính sách thu hút đầu tư vào trung tâm dữ liệu, có thể làm giảm lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư tại Việt Nam do mức giá điện phù hợp là một trong những yếu tố quan trọng được các tập đoàn công nghệ toàn cầu quan tâm khi xem xét đầu tư.

Cần sửa lại Thông tư 60 của Bộ Công Thương

Công văn của Bộ KH&CN đưa ra sở cứ cho thấy Thông tư số 60/2025/TT-BCT, quy định tại khoản 19 Điều 11 về “cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung” chưa đồng bộ với phân loại trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam ban hành kèm theo Quyết định số 36/2025/QĐ-TTg, chưa đảm bảo tính tương thích với các khái niệm “dịch vụ trung tâm dữ liệu”, “trung tâm dữ liệu” quy định tại khoản 9, khoản 23 Điều 3 Luật Viễn thông cũng như chưa sát với thực tiễn các loại hình dịch vụ mà doanh nghiệp đang cung cấp.

Điều này dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau trong việc xác định đối tượng áp dụng giá bán lẻ điện theo mục đích sản xuất hoặc kinh doanh.

Bộ KH&CN khẳng định, trung tâm dữ liệu là cấu phần quan trọng của hạ tầng số, trực tiếp tạo ra năng lực tính toán, lưu trữ và xử lý dữ liệu cho nền kinh tế ở quy mô công nghiệp, là hạ tầng nền tảng để phát triển và vận hành các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI).

Về bản chất, đây là một hoạt động sản xuất, không phải hoạt động thương mại, bán lẻ hay cung ứng dịch vụ tiêu dùng.

Điện năng là yếu tố đầu vào cho hoạt động của trung tâm dữ liệu, phục vụ quá trình sản xuất năng lực tính toán, lưu trữ, xử lý dữ liệu, tương tự như điện năng sử dụng trong các cơ sở sản xuất công nghiệp.

Ngoài ra, theo khoản 21 Điều 3 Luật Viễn thông, trung tâm dữ liệu là một loại công trình viễn thông, tương tự các công trình nhà trạm viễn thông khác như tổng đài, trạm thu phát sóng di động đang được áp dụng giá điện cho mục đích sản xuất (khoản 9 Điều 7 Thông tư số 60/2025/TT-BCT).

Vì vậy, việc doanh nghiệp đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện cho mục đích sản xuất đối với trung tâm dữ liệu là có cơ sở thực tiễn và pháp lý.

Từ các phân tích nêu trên, nhằm bảo đảm điều kiện phát triển ổn định, bền vững đối với hạ tầng trung tâm dữ liệu, Bộ KH&CN đề nghị Bộ Công Thương xem xét, sớm giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp, điều chỉnh quy định về áp dụng giá điện đối với trung tâm dữ liệu, bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển hạ tầng số quốc gia.

Tại cuộc gặp mới đây với Ban chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì, Chủ tịch CMC Nguyễn Trung Chính nêu kế hoạch đầu tư các trung tâm dữ liệu tổng công suất 120-150MW trong 5 năm tới và cho rằng khả năng cạnh tranh của Việt Nam phụ thuộc mạnh vào chi phí điện, yếu tố cấu thành lớn nhất trong bài toán trung tâm dữ liệu.

Ông bày tỏ quan ngại trước khả năng xếp điện trung tâm dữ liệu vào nhóm giá điện dịch vụ thương mại, vì có thể làm chi phí tăng mạnh và làm suy giảm sức hấp dẫn khi cạnh tranh thu hút khách hàng lớn từ các thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Theo ông, trung tâm dữ liệu nên được xem là hạ tầng nền tảng của nền kinh tế số, cần cơ chế giá điện hợp lý và ổn định để doanh nghiệp có thể chốt các hợp đồng dài hạn.

Thực tế này cho thấy việc sửa Thông thư 60 là cần thiết, vừa đảm bảo thúc đẩy phát triển của các doanh nghiệp trên môi trường số vừa đảm bảo phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển hạ tầng số quốc gia.